Bateria CMOS to niewielki, płaski element o wyglądzie baterii do pilota, który podtrzymuje ustawienia płyty głównej, gdy komputer jest wyłączony z prądu. Jej rozładowanie się to drobna, ale charakterystyczna usterka.

Objaw

Typowe zgłoszenie to komputer, który po każdym odłączeniu od prądu „zapomina" datę i godzinę, cofając zegar do fabrycznej daty. Czasem towarzyszy temu komunikat przy starcie systemu o błędzie ustawień CMOS albo konieczność ponownego wchodzenia do BIOS-u po każdym dłuższym odłączeniu zasilania.

Możliwe przyczyny

Naturalne rozładowanie baterii CMOS (CR2032) po kilku, kilkunastu latach pracy — jedyna i najczęstsza przyczyna tego konkretnego objawu.
Uszkodzone gniazdo baterii na płycie głównej, rzadziej spotykane, ale możliwe.
Zbyt długie odłączenie komputera od prądu przy już mocno rozładowanej baterii.

Co robimy

Diagnoza tej usterki jest prosta i szybka — objaw gubienia ustawień daty i godziny niemal zawsze jednoznacznie wskazuje na rozładowaną baterię CMOS. Wykonywana jest jej wymiana na nową, po czym ponownie ustawiana jest poprawna data, godzina i, jeśli to konieczne, inne parametry BIOS-u, które mogły zostać zresetowane.

Ile to trwa

To jeden z najszybszych zabiegów w ofercie serwisu — zwykle zajmuje niewiele czasu i mieści się w ramach jednej wizyty.

Co można zrobić samemu, zanim przyjedzie serwisant

Warto zanotować, jak dawno pojawił się ten problem i czy komputer w międzyczasie był często odłączany od prądu na dłuższy czas — te informacje potwierdzają typowy scenariusz rozładowania baterii.

Czego nie robić: nie warto ignorować tego objawu zbyt długo — choć sama bateria CMOS jest tania i łatwa do wymiany, przy niektórych płytach głównych długotrwały brak zasilania podtrzymującego może skutkować dodatkowymi problemami z rozpoznawaniem podzespołów.

Warunki

Diagnoza komputera stacjonarnego door-to-door kosztuje 200 zł, zaliczane na poczet naprawy — choć przy tak prostej usterce koszt naprawy bywa symboliczny. Dojazd na terenie Warszawy i okolic realizowany jest gratis.

Warianty objawu

Gubienie zegara systemowego rzadko przychodzi w dokładnie takiej samej postaci u każdego użytkownika. W najłagodniejszej wersji komputer po prostu pokazuje niewłaściwą datę i godzinę po każdym uruchomieniu, a system operacyjny sam koryguje ją po połączeniu z internetem — użytkownik może nawet nie zauważyć, że problem w ogóle występuje, bo Windows synchronizuje czas automatycznie. W wersji bardziej dokuczliwej razem z zegarem znikają też inne ustawienia BIOS-u — kolejność bootowania (czyli lista nośników, z których komputer próbuje się uruchomić), włączona lub wyłączona wirtualizacja, konfiguracja kontrolera dysków. Wtedy po każdym dłuższym odłączeniu prądu trzeba ręcznie wchodzić do BIOS-u i poprawiać te parametry, co bywa uciążliwe zwłaszcza przy komputerach używanych rzadko, na przykład sezonowo. Zdarza się też wariant z krótkim sygnałem dźwiękowym (piknięciem) przy starcie, informującym o utracie danych CMOS — sam sygnał nie oznacza poważniejszej usterki, tylko sygnalizuje to samo rozładowanie baterii w nieco głośniejszy sposób. Niezależnie od tego, która z tych postaci występuje, mechanizm i sposób usunięcia usterki pozostają identyczne.

Kiedy to nie jest ta usterka

Gubienie zegara po odłączeniu od prądu to objaw dość charakterystyczny, ale warto odróżnić go od podobnych w skutkach, choć innych w przyczynie problemów. Jeśli komputer traci datę i godzinę także wtedy, gdy jest cały czas podłączony do zasilania i nigdy nie jest wyłączany z gniazdka, przyczyną zwykle nie jest bateria CMOS, tylko błędna konfiguracja synchronizacji czasu w systemie operacyjnym albo, rzadziej, uszkodzony zegar czasu rzeczywistego (RTC) wbudowany w chipset płyty głównej — to już inna, głębsza usterka. Podobnie, jeśli komputer w ogóle nie startuje, nie wydaje żadnych sygnałów i nie pokazuje obrazu na monitorze, to nie jest efekt rozładowanej baterii CMOS — sama bateria nigdy nie blokuje uruchomienia komputera, jedynie resetuje ustawienia. Trzeba też odróżnić ten objaw od sytuacji, w której data się nie zmienia, ale komputer się losowo restartuje lub wyłącza — to zwykle wskazuje na problemy z zasilaczem albo przegrzewaniem, nie z podtrzymaniem BIOS-u. Wreszcie, jeśli oprócz zegara znikają też zapisane hasła BIOS-u albo profile rozgraniczenia dysku, a bateria była wymieniana niedawno, warto rozważyć uszkodzenie samej pamięci CMOS na płycie głównej, a nie kolejny raz baterii.

Błędy przy próbie samodzielnej wymiany

Bateria CMOS wygląda jak zwykła bateria pastylkowa i rzeczywiście jest ogólnodostępna, dlatego część użytkowników próbuje wymienić ją samodzielnie. Najczęstszy błąd to zakup baterii o niewłaściwych parametrach — pozornie identyczne pastylki różnią się pojemnością i napięciem, a stosowanie zamiennika o innych parametrach niż oryginalny CR2032 potrafi skracać żywotność nowej baterii albo w ogóle nie rozwiązywać problemu. Kolejny częsty błąd to wyjmowanie baterii z gniazda przy użyciu metalowego narzędzia bez zachowania ostrożności — plastikowe zaczepy w gnieździe baterii są delikatne i łatwo je złamać, co zamienia prosty, tani zabieg w konieczność wymiany całego gniazda albo nawet płyty głównej. Zdarza się też, że użytkownicy dotykają podzespołów wewnątrz obudowy bez wcześniejszego rozładowania ładunków elektrostatycznych z własnego ciała — wyładowanie elektrostatyczne (ESD) może uszkodzić inne elementy płyty głównej, nie tylko samo gniazdo baterii. Osobna grupa błędów dotyczy nie tyle samej wymiany, co czynności po niej — pozostawienie niepoprawnie ustawionej daty i godziny w BIOS-ie po włożeniu nowej baterii, co bywa mylone z tym, że wymiana „nie pomogła", choć bateria jest już sprawna i wystarczy poprawnie skonfigurować zegar.

Dodatkowe pytania klientów

Czy wymiana baterii CMOS kasuje dane z dysku?

Nie. Bateria CMOS podtrzymuje wyłącznie ustawienia płyty głównej i BIOS-u — datę, godzinę, kolejność uruchamiania i podobne parametry. Nie ma żadnego połączenia z danymi zapisanymi na dysku twardym czy SSD, więc pliki, system operacyjny i zainstalowane programy pozostają nietknięte.

Czy po wymianie baterii trzeba na nowo instalować system?

Nie, to zbędne. Po włożeniu nowej baterii wystarczy ustawić prawidłową datę i godzinę oraz — jeśli zostały zresetowane — parametry BIOS-u dotyczące kolejności bootowania czy trybu pracy dysku. System operacyjny uruchamia się normalnie, tak jak przed wymianą.

Czy rozładowana bateria CMOS może uszkodzić komputer?

Sama w sobie nie powoduje uszkodzeń — jej rozładowanie objawia się wyłącznie utratą ustawień, nie awarią podzespołów. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy usterka jest ignorowana bardzo długo, a płyta główna przy każdym starcie musi na nowo wykrywać podłączone urządzenia, co bywa niewygodne, ale zwykle nie prowadzi do trwałej awarii sprzętu.

Dlaczego bateria rozładowała się tak szybko, skoro komputer jest nowy?

Typowa żywotność baterii CMOS liczona jest w latach, dlatego szybkie rozładowanie w stosunkowo nowym komputerze bywa nietypowe i wtedy warto sprawdzić stan samego gniazda na płycie głównej — luźne mocowanie albo uszkodzony styk potrafi powodować, że nawet sprawna bateria nie podtrzymuje ustawień prawidłowo. Taki przypadek wymaga dokładniejszej diagnozy niż samo rozładowanie.

Czy trzeba przynosić laptopa albo komputer, żeby wymienić baterię CMOS?

Nie — usterka jest usuwana w ramach dojazdu do klienta, bez konieczności transportowania sprzętu. Serwisant wymienia baterię i ponownie konfiguruje ustawienia BIOS-u na miejscu, u klienta.

Objawy towarzyszące, na które warto zwrócić uwagę

Sama rozładowana bateria CMOS rzadko działa w izolacji od innych, drobnych sygnałów, które ułatwiają jednoznaczne rozpoznanie usterki jeszcze przed przyjazdem serwisanta. Oprócz cofającego się zegara warto zwrócić uwagę, czy komputer po każdym uruchomieniu wyświetla ekran BIOS-u lub komunikat proszący o naciśnięcie klawisza w celu potwierdzenia ustawień — to typowe zachowanie płyty głównej, która wykryła utratę zapisanej konfiguracji i chce, by użytkownik ją zaakceptował lub poprawił. Innym sygnałem bywa to, że komputer po dłuższym postoju uruchamia się wolniej niż zwykle, ponieważ BIOS musi za każdym razem na nowo wykrywać podłączone dyski i inne urządzenia zamiast korzystać z zapisanej wcześniej konfiguracji. Zdarza się też, że razem z datą resetuje się profil rozpędzania pamięci RAM (jeśli był wcześniej ręcznie ustawiony) albo tryb pracy karty graficznej wybranej w BIOS-ie na komputerach z dwoma układami graficznymi. Żaden z tych objawów osobno nie jest alarmujący, ale ich jednoczesne wystąpienie razem z cofającym się zegarem praktycznie potwierdza, że przyczyną jest rozładowana bateria podtrzymująca, a nie poważniejsza usterka płyty głównej czy zasilacza. Warto zgłaszać serwisantowi wszystkie zaobserwowane objawy, nawet te pozornie drobne — ułatwia to szybkie potwierdzenie diagnozy na miejscu i pozwala od razu przejść do wymiany baterii, bez dodatkowych testów.

Podsumowanie

Gubienie zegara i ustawień po każdym odłączeniu od prądu to jedna z niewielu usterek komputerowych, których przyczyna jest niemal zawsze jednoznaczna już na etapie samego opisu objawu. Dzięki temu naprawa ogranicza się do wymiany jednego, taniego elementu i ponownej konfiguracji BIOS-u, bez potrzeby głębszej diagnostyki podzespołów.

22 378 48 09

Wymiana baterii CMOS — gubienie ustawień i cofający się zegar